Parisko Behatokia

Parisko Behatokia (frantsesez: Observatoire de Paris) 1667an, tresna onez hornitua zegoen eta nabigaziorako mapak sortzea ahalbidetuko zuen behatoki astronomiko bat sortzeko proiektutik sortu zen. 1666an sortu zen Frantziako Zientzien Akademiaren gehigarri bezala.

Parisko Behatokia
Observatoire de Paris
 Monumentu historikoa
Kokapena
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa Metropolitar Frantzia
Eskualdea Île-de-France
DepartamenduaSeine
Territorial collectivity of France with special statusParis
Udalerri barrutiaParisko 14. barrutia
Administrative quarter of ParisMontparnasse
Koordenatuak48°50′11″N 2°20′11″E
Map
Historia eta erabilera
Irekiera1667
Inaugurazioa1667
Arkitektura
EstiloaArkitektura barrokoa
Ondarea
Mérimée IDPA00086642
Kontaktua
Helbideaavenue de l’Observatoire 61,75014 Paris, France
Webgune ofiziala

    Paper garrantzitsu bat du mendebaldeko astronomian. Bertan jaio ziren geodesia, meteorologia eta kartografia bezalako zientziak.

    Parisko Behatokia gaur egun hiru tokitan dago: Parisen, Meudonen eta Nançayn.

    Historia

    Zientzialari ugarik eginiko presiopean, eta bereziki Adrian Auzoutenean, 1665ean Luis XIV.a Frantziakoari, gehiago itxoin gabe Zientzia eta Arteen Konpainia bat sortzeko eskatuz gutun bat idatzi ziona.

    1666an sortu zuten erregea eta Jean-Baptiste Colberten artean Frantziako Zientzia Akademia. Bere lehen ekitaldian, urte horretako abenduak 22an, errege behatokia sortzea erabakitzen da, beranduago egungo Parisko Behatokia bihurtuko zena. Akademilari guztientzako biltzar eta esperimentaziogune bezala balioko zuen. Baina garai hartako Paristik nahiko urruti zegoenez soilik astronomoek erabiltzen zuten.

    1667ko ekainak 21ean (udako solstizio eguna) Akademiako matematikariek, lurrean, egungo eraikina dagoen tokian, Claude Perrault mediku eta arkitektoak (Charles Perrault idazle ospetsuaren anaia zena, eta hau Colberten idazkaria) diseinatutako eraikinaren kokapena zehazteko behar ziren meridianoa eta gainontzeko beharrezko lerroak marraztu zituzten. Behatokiaren erdiko lerroak, ordutik, Parisko meridianoa definituko du. Jada 1669an, Colbertek Jean-Dominique Cassini deitzen du Behatokia zuzen zezan, eta honek eraikinean aldaketak egitea agintzen du.

    Meudonen, Meudongo gaztelua zegoen tokian dago.

    Cassinitarrak

    Meridianoaren gela, Cassini gela deitua.

    Behatokia, honen lehen 125 urteetan Cassini familiak zuzendu zuen:

    • Jean-Dominique Cassini (Cassini I.a): 1669tik 1712ra. Azkar hedatzen du. Denbora honetan Behatokira ohi joaten diren astronomo handiak daude, Christian Huygens eta Ole Romer kasu beste batzuen artean. Jean Picardek bertan egiten du lurraren graduaren neurketa bat, hala geodesia sortuz.
    • Jacques Cassini (Cassini II.a). Aurrekoaren semea da, eta bere oinordeko bihurtzen da Behatokiaren zuzendaritzan 1712 eta 1756 artean. Behatokia, orduan, Zientzia Akademiak zuzentzen du, baina, ziatez, zuzendariak independentzia handia du.
    • Cesar François Cassini (Cassini III.a edo Cassini Thurykoa): Jean-Dominique Cassiniren biloba da, eta Behatokia 1756 eta 1784 artean zuzendu zuen. Garai honetan garatzen dira geodesia eta kartografia estudioak.
    • Jean-Dominique, Cassiniko kondea (Cassini IV.a), lehenaren birbiloba, Frantziar Iraultzaren erasoak jasaten dituena eta behatokia 1784tik aurrera zuzendu zuena. Monarkikoa da eta 1793an dimititu zuen.

    Cassinitar guztiak oso presente egon ziren behatokian, baita bertan bizitzen egon ere.

    Iraultzaren ondoren

    Cassiniko kondeak dimititu ondoren, Frantziar Iraultzak nahiko baztertuta utzi zuen behatokia honek monarkiarekin zuen loturaren ondorioz. Tokia ere ikuskatzen da nahiko biolentziarekin, bertan armak eta janaria aurkitzea espero zutelarik, Behatokiko instalakuntzetan aurkitu ez zirenak. Dirua falta izango da garai honetan.

    1795ean, dekretu batek behatokia Luzera Biltzarraren barnean hartzen du, honen misioa astronomiaren garapena delarik. Joseph Lalande, Jean-Dominique Cassini, Pierre Méchain eta Jean-Baptiste Joseph Delambre astronomoak taldekideak dira eta soldata bat jasotzen dute.

    Hurrengo urteetan, zuzendari postua, bata bestearen atzean, honakoei emango zaie:

    Kanpo estekak

    This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.