Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας | |
---|---|
![]() | |
Γενικός Γραμματέας | Δημήτρης Κουτσούμπας |
Εκπρόσωπος Τύπου | Γιάννης Γκιόκας |
Ιδρυτές | Αβραάμ Μπεναρόγια Νίκος Δημητράτος Δημοσθένης Λιγδόπουλος |
Ίδρυση | 4/17 Νοεμβρίου 1918 |
Προκάτοχος | Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος |
Έδρα | Λ. Ηρακλείου 145, Περισσός, Αθήνα |
Εφημερίδα | Ριζοσπάστης |
Πτέρυγα νεολαίας | Κομμουνιστική Νεολαία Ελλάδας |
Φοιτητική πτέρυγα | Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας |
Ιδεολογία | Κομμουνισμός[1] Μαρξισμός-Λενινισμός[2] Ευρωσκεπτικισμός[3] Ριζοσπαστική αριστερά[4] Προλεταριακός διεθνισμός[5] Αντι-ιμπεριαλισμός[6] |
Πολιτικό φάσμα | Αριστερά[7] |
Ευρωπαϊκή προσχώρηση | Ευρωπαϊκή Κομμουνιστική Δράση |
Ομάδα Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου | Μη εγγεγραμμένοι |
Διεθνής προσχώρηση | Διεθνής Συνάντηση Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων |
Χρώματα | Κόκκινο |
Βουλή των Ελλήνων | 21 / 300 |
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο | 2 / 21 |
Σύμβολο εκλογών | |
![]() | |
Ιστότοπος | |
kke.gr | |
Πολιτικό σύστημα Ελλάδας Πολιτικά κόμματα Εκλογές |
Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (KKE) είναι ελληνικό μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα. Ιδρύθηκε το 1918 ως Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος, στον απόηχο της Οκτωβριανής Επανάστασης. Το 1924 μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας. Σημερινός Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής είναι ο Δημήτρης Κουτσούμπας.
Σήμερα εκπροσωπείται στη Βουλή των Ελλήνων από 21 βουλευτές. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκπροσωπείται από δύο ευρωβουλευτές, οι οποίοι ανήκουν στους μη εγγεγραμμένους. Αποτελεί ένα από τα λίγα σημαντικά σε απήχηση κομμουνιστικά κόμματα της Δυτικής Ευρώπης, που δεν ακολούθησαν τη γραμμή του ευρωκομμουνισμού.
Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Κομμουνιστικής Δράσης και της Διεθνούς Συνάντησης Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων. Είναι το μακροβιότερο κόμμα στην ελληνική πολιτική ιστορία.
Ιστορικό
Μεταπολίτευση
Η περίοδος 1974-1989
![](../I/Edra_KKE_Perissos.jpg.webp)
![](../I/Aleka_Papariga_2009_(cropped).jpg.webp)
![](../I/Dimitris_Koutsoumpas_in_2023.jpg.webp)
Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, το 1974, η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή νομιμοποίησε το Κ.Κ.Ε.[8]. Στις εκλογές του 1974 το Κ.Κ.Ε., η Ε.Δ.Α. και το Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού συμμετείχαν από κοινού στην εκλογική διαδικασία ως Ενωμένη Αριστερά λαμβάνοντας ποσοστό 9,47%.
Στην περίοδο που ακολούθησε τη μεταπολίτευση, το Κ.Κ.Ε. κατάφερε να ενισχύσει τις θέσεις του στο συνδικαλιστικό και το φοιτητικό κίνημα και να ηγηθεί των κινητοποιήσεων εκείνης της περιόδου.
Κεντρικό σύνθημα αυτής της περιόδου υπήρξε η «Αλλαγή», που ερμηνευόταν ως ένα στάδιο δημοκρατικού μετασχηματισμού που υπό προϋποθέσεις θα οδηγούσε στον σοσιαλισμό. Σε αυτή τη βάση υπήρξε συνεργασία στο συνδικαλιστικό επίπεδο με τις δυνάμεις του ΠΑ.ΣΟ.Κ.. Αργότερα και ιδίως μετά το 1985, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. θεωρήθηκε ότι αθέτησε τις προεκλογικές του υποσχέσεις για φιλολαϊκές μεταρρυθμίσεις και κατεγράφη από το Κ.Κ.Ε. ως δύναμη ενσωματωμένη στο σύστημα.
Η περίοδος του Συνασπισμού και οι διασπάσεις
Το 1989 στη βάση του Κοινού Πορίσματος Κ.Κ.Ε. - Ε.Α.Ρ. συγκροτήθηκε ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου ως συμμαχία ανάμεσα στο Κ.Κ.Ε., την Ελληνική Αριστερά (μετεξέλιξη του Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού) και άλλες μικρότερες οργανώσεις της Αριστεράς.[9]
Ο Συνασπισμός συμμετείχε για τρεις μήνες από κοινού με τη Νέα Δημοκρατία στην κυβέρνηση Τζαννετάκη με σκοπό την άρση της ασυλίας του Ανδρέα Παπανδρέου και την παραπομπή του σε δίκη για το Σκάνδαλο Κοσκωτά και έξι μήνες στην οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα.[10]
Η συμμετοχή του Συνασπισμού στην κυβέρνηση Τζανετάκη με τη Νέα Δημοκρατία και μετά στην οικουμενική κυβέρνηση υπό τον Ζολώτα με τη Ν.Δ. και το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ήταν η αφορμή που οδήγησε στη διάσπαση του Κ.Κ.Ε. και της Κ.Ν.Ε. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των αγωνιστών προχώρησε στη δημιουργία του Νέου Αριστερού Ρεύματος (Ν.Α.Ρ.). Επίσης η πλειοψηφία της Κ.Ν.Ε. που συντάχτηκε με το Ν.Α.Ρ. μετονομάστηκε στο 5ο Συνέδριο σε Κ.Ν.Ε. - Ν.Α.Ρ., τίτλο που κράτησε έως το Συνέδριο μετεξέλιξης το 1995, οπότε μετονομάστηκε σε Νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση (Ν.Κ.Α.). Η διάσπαση αυτή υπήρξε σχετικά μικρή για το Κ.Κ.Ε., αλλά τεράστια για την Κ.Ν.Ε., η οποία μετά από καιρό επανάκτησε ένα μέρος από την δύναμη της.[11][12]
Εν τω μεταξύ, στο περιβάλλον σύγχυσης και απογοήτευσης που διαμόρφωναν οι εξελίξεις στις λεγόμενες σοσιαλιστικές χώρες, μια ομάδα στελεχών (που ονομάστηκε από τον Τύπο «ανανεωτική») τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της εκ των βάθρων ανανέωσης και μετεξέλιξης της ιδεολογίας και της κομμουνιστικής φυσιογνωμίας του κόμματος και επιχείρησε να εργαστεί το Κ.Κ.Ε. σκληρότερα για τη μετατροπή του Συνασπισμού σε ενιαίο κόμμα, από συνασπισμός κομμάτων, όπως είχε αρχικά συγκροτηθεί.[13]
Το 1991, σε συνθήκες έντονης ιδεολογικής και πολιτικής διαπάλης, στο 13ο Συνέδριο[14] η λεγόμενη ομάδα των ανανεωτών μειοψήφησε οριακά, με την πολιτική της πρόταση για απόφαση να την ψηφίζει το 48% των συνέδρων του Κ.Κ.Ε.. Τελικά, εξελέγη Γενική Γραμματέας η Αλέκα Παπαρήγα.
Έτσι, το Κ.Κ.Ε. αποχώρησε από τον Συνασπισμό με την απώλεια ενός μεγάλου αριθμού στελεχών και μελών του, μεταξύ των οποίων 39 μέλη της ΚΕ του και 5 βουλευτές. Ανάμεσα στους αποχωρήσαντες ήταν ο πρώην Γ.Γ. Γρηγόρης Φαράκος και η Μαρία Δαμανάκη, τότε πρόεδρος του Συνασπισμού.
Η περίοδος της ανασυγκρότησης
Το Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου, συνήλθε το 14ο Συνέδριο, που εκτίμησε τους παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση και έθεσε ως στόχο την υπέρβαση της και την ανασυγκρότηση του κόμματος. Παράλληλα, άρχισε μια διαδικασία μελέτης της οικοδόμησης του σοσιαλισμού τον 20ό αιώνα και των αιτιών που οδήγησαν στην ανατροπή του.[15] Το 1996, στο 15ο Συνέδριό του, το Κ.Κ.Ε. διαμόρφωσε νέα στρατηγική και στόχους πάλης.
Το 16ο Συνέδριο (2000) προχώρησε σε πιο αναλυτική επεξεργασία της πολιτικής συμμαχιών του κόμματος. Εντούτοις, κατά τη διάρκειά του δημιουργήθηκαν τριβές στο εσωτερικό του Κ.Κ.Ε. σχετικά με την τακτική του κόμματος στο συνδικαλιστικό κίνημα και στη διαδικασία συγκρότησης συμμαχιών στα πλαίσια του Μετώπου. Αυτές οι τριβές οδήγησαν στην αποχώρηση ή τη διαγραφή στελεχών, όπως οι Μήτσος Κωστόπουλος και Γιάννης Θεωνάς.[16] Η ομάδα των διαγραφέντων, ίδρυσε αργότερα την Κίνηση για την Ενότητα Δράσης της Αριστεράς.[17][18] Οι εσωκομματικές διαμάχες ολοκληρώθηκαν δύο χρόνια αργότερα με την αποχώρηση του πρώην υπεύθυνου Γραφείου Τύπου του κόμματος Μάκη Κοψίδη.[19]
Με το 17ο Συνέδριο (2004) ολοκληρώθηκε η φάση της ανασυγκρότησης και τέθηκε ως κύριος στόχος η περαιτέρω ισχυροποίηση του.
Σημαντική πτυχή της πιο πρόσφατης δραστηριότητας του Κ.Κ.Ε. θεωρείται η ίδρυση του Πανεργατικού Αγωνιστικού Μετώπου (Π.Α.ΜΕ.) τον Απρίλιο του 1999. Το Π.Α.ΜΕ. είναι μια συσπείρωση εργατικών συνδικαλιστικών οργανώσεων με πανελλαδικά χαρακτηριστικά που διακηρύττει την ταξική πάλη και στοχεύει στην ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος. Κρατάει έντονα κριτική στάση απέναντι στην ηγεσία της ΓΣΕΕ, την οποία καταγγέλλει ως συμβιβασμένη. Το Δεκέμβρη, μάλιστα, του 2009 το Π.Α.ΜΕ. χαρακτήρισε απεργοσπαστική την ΓΣΕΕ, καθώς δεν κάλυψε την απεργία που είχαν προκηρύξει μια σειρά από πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια σωματεία της χώρας.[20]
Το 18ο Συνέδριο του Κ.Κ.Ε., που συνήλθε στην έδρα της Κ.Ε. στον Περισσό, εκτίμησε ότι ολοκληρώθηκε η διαδικασία ανασυγκρότησης και έθεσε ως νέο στόχο την ισχυροποίηση του κόμματος, μέσα από την παράλληλη αντεπίθεση του εργατικού και λαϊκού κινήματος.[21] Ακόμη, τις εργασίες του συνεδρίου απασχόλησε η μελέτη του σοσιαλισμού που οικοδομήθηκε τον 20ό αιώνα με επίκεντρο την ΕΣΣΔ και των αιτιών της ανατροπής του,[22] παράλληλα με τον εμπλουτισμό της προγραμματικής αντίληψης του Κ.Κ.Ε. για το σοσιαλισμό στην Ελλάδα.
Σε εκλογικό επίπεδο, τα ποσοστά του Κ.Κ.Ε. κυμαίνονταν από 4% έως 5% περίπου. Στις εκλογές του 1993 εξελέγησαν εννέα βουλευτές, στις εκλογές του 1996 και του 2000 εξελέγησαν έντεκα, ενώ στις εκλογές του 2004 εξελέγησαν δώδεκα. Στις εκλογές του 2007 το κόμμα αύξησε τα ποσοστά του (8,15% και 22 βουλευτές) και τα διατήρησε στο ίδιο περίπου επίπεδο και στις εκλογές του 2009 (7,54% και 21 βουλευτές).
Η περίοδος από το 2012 έως σήμερα
![](../I/%CE%9A%CE%9A%CE%95_100.png.webp)
Κατά την προεκλογική περίοδο των βουλευτικών εκλογών του 2012 συχνά προτάθηκε η συγκρότηση ενός αντιμνημονιακού μετώπου η οποία απορρίφθηκε από το Κ.Κ.Ε. ως εξαπάτηση, καλλιέργεια αυταπατών για το λαό και σχέδια αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος εν όψει της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης.[23] Επίσης αντιτάχθηκε και σε πιθανή συγκρότηση αριστερής κυβέρνησης, θεωρώντας ότι θα αποτελούσε μέσο που θα προκαλούσε τη συντηρητικοποίηση της εργατικής τάξης και το θάνατο του εργατικού κινήματος, αφού, κατά το Κ.Κ.Ε., φιλολαϊκή λύση δεν μπορεί να υπάρξει δίχως να αφαιρεθεί η ιδιοκτησία από τους καπιταλιστές και να κοινωνικοποιηθεί.[24] Τελικά, έλαβε 8,48% και εξέλεξε 26 βουλευτές. Την ίδια στάση κράτησε και στις εκλογές του Ιουνίου,[25][26] στις οποίες, ωστόσο, έχασε το μισό, περίπου, της εκλογικής του δύναμης (4,51%) και εξέλεξε δώδεκα βουλευτές. Η ίδια στάση, όσον αφορά τις συνεργασίες με άλλα κόμματα της αριστεράς, διατηρείται μέχρι σήμερα.[27]
Τον Απρίλιο του 2013 διεξήχθη το 19ο Συνέδριο του Κ.Κ.Ε., στο οποίο ψηφίστηκε το πρόγραμμά του κόμματος και εγκρίθηκε το καταστατικό του.[28] Εξελέγη επίσης η Κεντρική επιτροπή, η οποία σε συνεδρίασή της εξέλεξε τον Δημήτρη Κουτσούμπα στη θέση του Γενικού Γραμματέα του Κ.Κ.Ε.. Ο Κουτσούμπας διαδέχτηκε την Αλέκα Παπαρήγα, η οποία ήταν η μακροβιότερη Γενική Γραμματέας (1991-2013), μετά τον Νίκο Ζαχαριάδη.[29][30]
Στις ευρωεκλογές του 2014 το Κ.Κ.Ε. έλαβε 6,11% και εξέλεξε δύο ευρωβουλευτές. Ωστόσο, απομακρύνθηκε από την ομάδα ομάδα της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην οποία συμμετείχε, λόγω της παρουσίασης των θέσεων του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς ως ενιαίες θέσεις των κομμάτων που συμμετάσχουν στην ομάδα, καθώς επίσης και λόγω του γεγονότος ότι η ομάδα συντάχθηκε σε κρίσιμα ζητήματα με το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Φιλελεύθερους. Επίσης κατηγόρησε το γερμανικό κόμμα Die Linke, που συμμετέχει σε αυτήν την ευρωομάδα ότι εξισώνει τον φασισμό με τον κομμουνισμό.[31]
Το 2015 στις εκλογές του Ιανουαρίου και του Σεπτεμβρίου, έλαβε 5,47% και 5,55% αντίστοιχα και εξέλεξε δεκαπέντε βουλευτές.
Στις 30 Μαρτίου-2 Απριλίου 2017 πραγματοποιήθηκε το 20ό Συνέδριο του Κ.Κ.Ε..[32]. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου πραγματοποιήθηκε απολογισμός δράσης της Κεντρικής Επιτροπής και του κόμματος, προγραμματισμός νέων καθηκόντων και δράσης έως το 21ο Συνέδριο, καθώς και εκλογή νέας Κεντρικής Επιτροπής.[33] Γενικός Γραμματέας επανεξελέγη ο Δημήτρης Κουτσούμπας.[34]
Στις ευρωεκλογές του 2019 5,35% και εξέλεξε δύο ευρωβουλευτές. Στις βουλευτικές εκλογές που ακολούθησαν εξέλεξε δεκαπέντε βουλευτές (5,30%).
![](../I/Logo_of_the_Communist_Party_of_Greece.svg.png.webp)
Τον Ιούνιο του 2021 πραγματοποιήθηκε το 21ο Συνέδριο του Κ.Κ.Ε.. Έγινε απολογισμός και προγραμματισμός της δράσης του κόμματος και εξελέγησαν τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής.[35] Ο Δημήτρης Κουτσούμπας επανεξελέγη στη θέση του Γενικού Γραμματέα.[36]
Πρόγραμμα και Θέσεις
Το Πρόγραμμα[37] του ΚΚΕ που ψηφίστηκε στο 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ, τον Απρίλιο του 2013 είχε τους εξής άξονες:
Ο χαρακτήρας της εποχής που ζούμε ορίζεται ως εποχή περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό, πως η δουλειά του Κόμματος σε μη επαναστατικές συνθήκες είναι να προετοιμάζει τον υποκειμενικό παράγοντα δηλαδή να καθοδηγεί το λαό ώστε στις επαναστατικές συνθήκες να πάρει την εξουσία. Ακόμα ο ελληνικός καπιταλισμός εκτιμάται ότι βρίσκεται σε ενδιάμεση θέση στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα.
Θεωρείται ότι έχει ωριμάσει η αναγκαιότητα για μια άλλη εξουσία, που αναφέρεται ως Λαϊκή Εξουσία και θα έχει σοσιαλιστικό χαρακτήρα. Η εξουσία αυτή θα προκύψει επαναστατικά και θα πραγματοποιηθεί από το Λαϊκή Συμμαχία. Η Λαϊκή Συμμαχία είναι μια συμμαχία αποτελούμενη από τις τάξεις και τα κοινωνικά στρώματα εκείνα που πλήττονται απ' την πολιτική των μονοπωλίων, δηλαδή την εργατική τάξη, τα μικρομεσαία στρώματα του χωριού και της πόλης, τη νεολαία, τις γυναίκες.
Η εξουσία αυτή θα οργανώσει την κοινωνία και την οικονομία προς όφελος του λαού κοινωνικοποιώντας όλα τα μέσα παραγωγής και θα έρθει σε σύγκρουση με τα μονοπώλια και τους διεθνείς οικονομικούς ή στρατιωτικούς τους οργανισμούς, όπως η ΕΕ και το ΝΑΤΟ.
Δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+
Το ΚΚΕ καταψήφισε το νομοσχέδιο για το σύμφωνο συμβίωσης και για τους ομοφυλόφιλους που πρότεινε ο ΣΥΡΙΖΑ τον Δεκέμβριο του 2015 θεωρώντας, μεταξύ άλλων, ότι «δεν χρειάζονται δύο νομοθετικές ρυθμίσεις (πολιτικός γάμος και σύμφωνο συμβίωσης) για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις μεταξύ των συζύγων».[38] Τη θέση αυτή επέκριναν άλλα κοινοβουλευτικά κόμματα. Επίσης το ΚΚΕ διαφώνησε με την επέκταση του πολιτικού γάμου για τα ομόφυλα ζευγάρια, θεωρώντας ότι στοχεύει στην τεκνοθεσία από αυτά, κάτι με το οποίο διαφωνεί καθώς θεωρεί ότι το κάθε παιδί πρέπει να έχει δικαίωμα σε δύο γονείς διαφορετικού φύλου.
Επιπλέον, το ΚΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση της νομοθεσίας για την τιμωρία της ομοφοβικής συμπεριφοράς και έχει ταχθεί ενάντια σε τέτοιες διακρίσεις.[39]
Πολιτική για τα ναρκωτικά
Το ΚΚΕ αντιτίθεται στην αποποινικοποίηση της κατανάλωσης και της διακίνησης ναρκωτικών. Αντιτίθεται στον διαχωρισμό των ναρκωτικών σε περισσότερα και λιγότερο επιβλαβή, θεωρώντας τη νομοθεσία μείωσης της βλάβης ως «κυρίαρχη αστική πολιτική».[40] Αντιτίθεται επίσης στα προγράμματα αποκατάστασης και υποκατάστασης (και υποστηρίζει τα προγράμματα "κρύας γαλοπούλας"), καθώς πιστεύει ότι τα υποκατάστατα ναρκωτικών αντικαθιστούν τον έναν εθισμό με έναν άλλο.
Άλλες θέσεις
Το ΚΚΕ υποστηρίζει τον διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους.
Το κόμμα θεωρεί την Κίνα ως μια ιμπεριαλιστική δύναμη και καπιταλιστική χώρα όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ιαπωνία. Πιστεύει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας έχει χάσει τα επαναστατικά του στοιχεία, αν και και τα δύο κόμματα εξακολουθούν να διατηρούν διμερείς σχέσεις μεταξύ τους.[41]
Το 2022, το ΚΚΕ καταδίκασε «τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην Ουκρανία» εκδίδοντας έκκληση, την οποία υπέγραψαν και τα κομμουνιστικά κόμματα της Ισπανίας (PCTE), της Τουρκίας (TKP) και του Μεξικού (PCM).[42] Το ΚΚΕ καταδίκασε τις ενέργειες της Ρωσίας δηλώνοντας «Οι δολοφονίες αμάχων είναι η πιο φρικτή και βάρβαρη όψη των ιμπεριαλιστικών πολέμων, όποιος κι αν τις διαπράττει, οπουδήποτε κι αν συμβαίνουν, είτε τώρα στην Ουκρανία εξαιτίας της ρωσικής εισβολής είτε παλιότερα στη Γιουγκοσλαβία, το Ιράκ, τη Συρία κι άλλου, με ευθύνη των αμερικανοΝΑΤΟϊκών».[43] Το ΚΚΕ είναι επίσης επικριτικό για την ουκρανική κυβέρνηση και μποϊκόταρε την ομιλία του Ζελένσκι στο ελληνικό κοινοβούλιο δηλώνοντας ότι «αντιπροσωπεύει μια αντιδραστική κυβέρνηση που υποστηρίζεται από το στρατόπεδο ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ. και όπως η Ρωσία είναι υπεύθυνη για το δράμα του ουκρανικού λαού» και ότι έχει υποστηρίξει νεοναζιστικές ομάδες και έχει διώξει γηγενείς κομμουνιστές.[44]
Το ΚΚΕ πρεσβεύει τον ελληνικό πατριωτισμό και τον αριστερό εθνικισμό δίπλα στον προλεταριακό διεθνισμό και θεωρεί πατριωτικό του καθήκον να αντιταχθεί στην ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ.[45]
Τον Οκτώβριο του 2023, το ΚΚΕ υποστήριξε επίσημα την Παλαιστίνη και καταδίκασε το Ισραήλ στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς το 2023.[46][47][48]
Αποτελέσματα εκλογών
Βουλή των Ελλήνων
Έτος | Γενικός Γραμματέας | Αριθμός ψήφων | Ποσοστό ψήφων | Έδρες | Θέση |
---|---|---|---|---|---|
1974 | Χαρίλαος Φλωράκης | 464.787 (Ενωμένη Αριστερά) |
9,47% (Ενωμένη Αριστερά) |
5 / 300 |
4ο κόμμα Αντιπολίτευση |
1977 | Χαρίλαος Φλωράκης | 480.272 | 9,36% | 11 / 300 |
4ο κόμμα Αντιπολίτευση |
1981 | Χαρίλαος Φλωράκης | 620.302 | 10,94% | 13 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
1985 | Χαρίλαος Φλωράκης | 629.518 | 9,89% | 12 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
1989 Ι | Χαρίλαος Φλωράκης | 855.944 (Συνασπισμός) |
13,13% (Συνασπισμός) |
20 / 300 |
Κυβέρνηση συνεργασίας |
1989 ΙΙ | Γρηγόρης Φαράκος | 734.611 (Συνασπισμός) |
10,97% (Συνασπισμός) |
16 / 300 |
Οικουμενική κυβέρνηση |
1990 | Γρηγόρης Φαράκος | 677.059 (Συνασπισμός) |
10,28% (Συνασπισμός) |
15 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
1993 | Αλέκα Παπαρήγα | 313.001 | 4,54% | 9 / 300 |
4ο κόμμα Αντιπολίτευση |
1996 | Αλέκα Παπαρήγα | 380.167 | 5,61% | 11 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2000 | Αλέκα Παπαρήγα | 379.454 | 5,52% | 11 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2004 | Αλέκα Παπαρήγα | 436.706 | 5,90% | 12 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2007 | Αλέκα Παπαρήγα | 583.750 | 8,15% | 22 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2009 | Αλέκα Παπαρήγα | 517.249 | 7,54% | 21 / 300 |
3ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2012 Ι | Αλέκα Παπαρήγα | 536.105 | 8,48% | 26 / 300 |
5ο κόμμα |
2012 ΙΙ | Αλέκα Παπαρήγα | 277.227 | 4,50% | 12 / 300 |
7ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2015 Ι | Δημήτρης Κουτσούμπας | 338.188 | 5,47% | 15 / 300 |
5ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2015 ΙΙ | Δημήτρης Κουτσούμπας | 301.684 | 5,55% | 15 / 300 |
5ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2019 | Δημήτρης Κουτσούμπας | 299.621 | 5,30% | 15 / 300 |
4ο κόμμα Αντιπολίτευση |
2023 Ι | Δημήτρης Κουτσούμπας | 426.628 | 7,23% | 26 / 300 |
4o κόμμα |
2023 ΙΙ | Δημήτρης Κουτσούμπας | 401.224 | 7,69% | 21 / 300 |
4o κόμμα Αντιπολίτευση |
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Έτος | Γενικός Γραμματέας | Αριθμός ψήφων | Ποσοστό ψήφων | Έδρες | Θέση | Ομάδα |
---|---|---|---|---|---|---|
1981 | Χαρίλαος Φλωράκης | 729.052 | 12,84% | 3 / 24 |
3η | ΚΟΜ. |
1984 | Χαρίλαος Φλωράκης | 693.304 | 11,64% | 3 / 24 |
3η | ΚΟΜ. |
1989 | Χαρίλαος Φλωράκης | 941.913 (Συνασπισμός) |
14,31% (Συνασπισμός) |
3 / 24 |
3η | ΑΡ.ΕΝ. |
1994 | Αλέκα Παπαρήγα | 410.741 | 6,29% | 2 / 25 |
4η | Ε.Ε.Α. |
1999 | Αλέκα Παπαρήγα | 557.365 | 8,67% | 3 / 25 |
3η | Ε.Ε.Α./Β.Π.Α. |
2004 | Αλέκα Παπαρήγα | 580.396 | 9,48% | 3 / 24 |
3η | Ε.Ε.Α./Β.Π.Α. |
2009 | Αλέκα Παπαρήγα | 428.283 | 8,35% | 2 / 22 |
3η | Ε.Ε.Α./Β.Π.Α. |
2014 | Δημήτρης Κουτσούμπας | 349.342 | 6,11% | 2 / 21 |
6η | Μ.Ε. |
2019 | Δημήτρης Κουτσούμπας | 302.603 | 5,35% | 2 / 21 |
4η | Μ.Ε. |
Κοινοβουλευτική Ομάδα
Βουλή των Ελλήνων
Κ΄ Κοινοβουλευτική Περίοδος
Μετά τις εκλογές της 25ης Ιουνίου 2023, το Κ.Κ.Ε. εξέλεξε 21 βουλευτές. Η σύνθεση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας είναι η εξής:
- Επικρατείας: Θανάσης Παφίλης
- Α΄ Αθηνών: Λιάνα Κανέλλη
- Β1΄ Βορείου Τομέα Αθηνών: Δημήτρης Κουτσούμπας
- Β1΄ Βορείου Τομέα Αθηνών: Αφροδίτη Κτενά
- Β2΄ Δυτικού Τομέα Αθηνών: Βιβή Δάγκα
- Β3΄ Νοτίου Τομέα Αθηνών: Σεμίνα Διγενή
- Β3΄ Νοτίου Τομέα Αθηνών: Χρήστος Κατσώτης
- Αιτωλοακαρνανίας: Νικολός Παπαναστάσης
- Α΄ Ανατολικής Αττικής: Γιάννης Γκιόκας
- Β΄ Δυτικής Αττικής: Χρήστος Τσοκάνης
- Αχαΐας: Νίκος Καραθανασόπουλος
- Ευβοίας: Γιώργος Μαρίνος
- Ηρακλείου: Μανώλης Συντυχάκης
- Α΄ Θεσσαλονίκης: Γιάννης Δελής
- Β΄ Θεσσαλονίκης: Λεωνίδας Στολτίδης
- Ιωαννίνων: Πάκος Έξαρχος
- Λάρισας: Γιώργος Λαμπρούλης
- Λέσβου: Μαρία Κομνηνάκα
- Μαγνησίας: Βασίλης Μεταξάς
- Α΄ Πειραιώς: Νίκος Αμπατιέλος
- Β΄ Πειραιώς: Διαμάντω Μανωλάκου
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
9ο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Μετά τις ευρωεκλογές του 2019, το Κ.Κ.Ε. εξέλεξε δύο ευρωβουλευτές. Η σύνθεση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας είναι η εξής:
- Κωνσταντίνος Παπαδάκης
- Λευτέρης Αλαβάνος-Νικολάου
Μέσα μαζικής Ενημέρωσης και άλλες δραστηριότητες
- Ριζοσπάστης, καθημερινή εφημερίδα όργανο της Κεντρικής του Επιτροπής
- Κομμουνιστική Επιθεώρηση (ΚΟΜΕΠ), διμηνιαία πολιτική και θεωρητική επιθεώρηση
- Θέματα Παιδείας, διμηνιαία επιθεώρηση θεμάτων παιδείας και παιδαγωγικής
- Σύγχρονη Εποχή, εκδοτικός οίκος και βιβλιοπωλείο
- 902 Αριστερά στα FM, διαδικτυακός ραδιοφωνικός σταθμός[49]
- Θεσσαλονίκη 904 Αριστερά στα FM, ραδιοφωνικός σταθμός
- 902.gr, διακτυακό ειδησεογραφικό portal. Ξεκίνησε τη λειτουργία του στις 16 Νοεμβρίου 2012.
- Διεθνής Κομμουνιστική Επιθεώρηση,[50] (συμμετοχή με άλλα Κομμουνιστικά Κόμματα)
- Οδηγητής, μηνιαίο περιοδικό το οποίο αποτελεί το επίσημο όργανο του κεντρικού συμβουλίου της ΚΝΕ.
Παλαιότερες ιδιοκτησίες
- 902 Αριστερά στα FM (1990-2013), ραδιοφωνικός σταθμός της Αττικής (σήμερα στην συχνότητα του, εκπέμπει ο Παραπολιτικά 90.1)
- 902 Τηλεόραση (1991-2013), τηλεοπτικός σταθμός πανελλαδικής εμβέλειας (σήμερα στην συχνότητα του, εκπέμπει το Open Beyond)
Παραπομπές
- ↑ Sam, Bollier (1 Μαΐου 2012). «A guide to Greece's political parties». Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2014.
- ↑ Sam, Bollier (1 Μαΐου 2012). «A guide to Greece's political parties». Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2014.
- ↑ Sam, Bollier (1 Μαΐου 2012). «A guide to Greece's political parties». Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2014.
- ↑
- https://www.econstor.eu/bitstream/10419/209753/1/Full-text-article-Krause-Appearing-moderate-or.pdf Appearing moderate or radical? Radical left party success and the two-dimensional political space
- https://www.keele.ac.uk/media/keeleuniversity/group/kepru/KEPRU%20WP%2026.pdf Measuring Parties’ Ideological Positions with Manifesto Data: A Critical Evaluation of the Competing Methods
- https://www.jstor.org/stable/48610424?seq=1#metadata_info_tab_contents On the (non) distinctiveness of Marxism-Leninism: The Portuguese and Greek communist parties compared
- ↑ Parties, Politics, and Democracy in the New Southern Europe. The Johns Hopkins University Press. 2001. σελ. 354354. ISBN 978-0801865176.
- ↑
- Eleftheriou, Costas. «Greek anti-imperialism: contemporary era» (στα αγγλικά). Cope, Z. and I. Ness (eds), Palgrave Encyclopedia of Imperialism and Anti-Imperialism, Basingstoke: Palgrave/Macmillan, pp. 341-346. https://www.academia.edu/43084048/Greek_anti_imperialism_contemporary_era.
- «Political parties of Greece». www.fes-athens.org (στα Γερμανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 28 Μαΐου 2021.
- ↑
- Βερναρδάκης, Χριστόφορος (2011). Πολιτικά κόμματα, εκλογές και κομματικό σύστημα. Αθήνα: Σαββάλας. σελ. 179. ISBN 978-960-445-737-3.
- ↑ Βλαχόπουλος, Σπύρος (4 Μαΐου 2020). «Η πράξη νομιμοποίησης του ΚΚΕ». Η Καθημερινή (Αθήνα). https://www.kathimerini.gr/politics/1076516/i-praxi-nomimopoiisis-toy-kke/. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2023.
- ↑ Οι οργανώσεις, πλην του Κ.Κ.Ε. και της Ε.Α.Ρ., που συναποτελούσαν τον Ενιαίο Συνασπισμό ήταν οι: Ε.Δ.Α., Ε.Σ.Π.Ε., Α.Κ.Ε., με τη συμμετοχή και των διαγραμμένων «Αμυνιτών» του ΠΑ.ΣΟ.Κ., Στ. Γιώτα, Μ. Δρεττάκη, Στ. Νέστορα και Ν. Κωνσταντόπουλου.
- ↑ «Άρθρο του Γιώργου Δελαστίκ στο Έθνος για τη συμμετοχή του Ενιαίου Συνασπισμού στις κυβερνήσεις Τζαννετάκη και Ζολώτα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουλίου 2009. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2010.
- ↑ Ριζοσπάστης 15/7/2001, σ.10. Διαθέσιμο εδώ
- ↑ Σύντομο ιστορικό συγκρότησης του ΝΑΡ
- ↑ «Διακήρυξη της ΚΕ για τα 90χρονα του ΚΚΕ, 20/10/2007. Διαθέσιμο εδώ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2019.
- ↑ Ριζοσπάστης 17/7/2001 Διαθέσιμο στο
- ↑ Το 1995 έγινε Πανελλαδική Συνδιάσκεψη με αυτό το θέμα και διατύπωσε κάποιες πρώτες εκτιμήσεις (βλ. Εκτιμήσεις και προβληματισμοί για τους παράγοντες που καθόρισαν την ανατροπή του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ευρώπη - Η αναγκαιότητα και επικαιρότητα του σοσιαλισμού, υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης, Αθήνα 1995)
- ↑ «Τα κακά παιδιά του Περισσού». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2019.
- ↑ Συγκρότησαν Κίνηση για την Ενότητα Δράσης της Αριστεράς
- ↑ Το «κόμμα του Κωστόπουλου»
- ↑ «Οχτασέλιδο κατηγορώ του Μάκη Κοψίδη». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 23 Νοεμβρίου 2011.
- ↑ Άρθρο της Ελευθεροτυπίας για τις συγκρούσεις ΚΚΕ και διοίκησης ΓΣΕΕ
- ↑ "Πολιτική Απόφαση του 18ου Συνεδρίου του ΚΚΕ," Αρχειοθετήθηκε 2009-06-17 στο Wayback Machine. Το 18ο Συνέδριο του KKE, Αθήνα (19 Φλεβάρη 2009)].
- ↑ «Απόφαση του 18ου Συνεδρίου του ΚΚΕ για το Σοσιαλισμό, διαθέσιμη στο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2009.
- ↑ ««Αντιμνημονιακές» συγκλίσεις...». Ριζοσπάστης. 2012-04-08. http://www2.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=6792157. Ανακτήθηκε στις 2014-10-11.
- ↑ Μαΐλης, Μάκης (2012-04-08). «Επικίνδυνη για το λαό η «αριστερή κυβέρνηση»». Ριζοσπάστης. http://www.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=6791713. Ανακτήθηκε στις 2014-10-11.
- ↑ «Παπαρήγα: Ιστορική η άρνηση του ΚΚΕ για συνεργασία με ΣΥΡΙΖΑ». skai.gr. 25 Νοεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2014.
- ↑ «ΚΚΕ: Όχι σε συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ». ΕΡΤ Open. 21 Ιουνίου 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Αυγούστου 2014. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2014.
- ↑ Κουτσούμπας: Όχι σε συνεργασία με ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝΑΛ, ΜέΡΑ25 - Έχουμε όμως ανοιχτή αγκαλιά στους ψηφοφόρους τους
- ↑ Πολιτική Απόφαση του 19ου Συνεδρίου του ΚΚΕ
- ↑ Νέος γενικός γραμματέας του ΚΚΕ ο Δημήτρης Κουτσούμπας
- ↑ Ο Δημήτρης Κουτσούμπας νέος γενικός γραμματέας του ΚΚΕ
- ↑ «Ανακοίνωση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ για τη στάση του ΚΚΕ στο Ευρωκοινοβούλιο». Ιστοσελίδα Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας.
- ↑ «Από 30 Μάρτη έως 2 Απρίλη 2017 το 20ό Συνέδριο του ΚΚΕ - Την Κυριακή 18/12 η δημοσίευση των Θέσεων». 902.gr. 12 Δεκεμβρίου 2016.
- ↑ «Το 20ο Συνέδριο του ΚΚΕ σε φωτογραφίες. Ποιοι οι στόχοι των εργασιών». HuffPost Greece. 2017-03-30. https://www.huffingtonpost.gr/2017/03/30/eidiseis-politiki-to-20o-synedrio-kke-_n_15703672.html. Ανακτήθηκε στις 2018-06-08.
- ↑ ΚΚΕ: Επανεξελέγη ο Κουτσούμπας - Τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής
- ↑ 21ο Συνέδριο του ΚΚΕ με «νέο» Σπίτι του Λαού
- ↑ Κουτσούμπας: Επεναξελέγη γραμματέας του ΚΚΕ – Ολοκληρώθηκε το 21ο συνέδριο
- ↑ «Το Πρόγραμμα του ΚΚΕ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2009.
- ↑ «Η θέση του ΚΚΕ για το Σύμφωνο Συμβίωσης Αποσπάσματα από την τοποθέτηση του βουλευτή του ΚΚΕ, Γιάννη Γκιόκα, στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής». 20/12/2015. line feed character in
|title=
at position 40 (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Δήλωση του Δημήτρη Κουτσούμπα για τη Διεθνή Ημέρα κατά της Ομοφοβίας». 17/05/2022. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Δήλωση του Δημήτρη Κουτσούμπα για την Παγκόσμια Ημέρα Κατά των Ναρκωτικών». 26/06/2020. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ Βαγενάς, Ελισαίος (2010). «Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ».
- ↑ «The Communist Party of Greece condemned the imperialist war in Ukraine». 24/02/2022. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Οι δολοφονίες αμάχων είναι η πιο φρικτή και βάρβαρη όψη των ιμπεριαλιστικών πολέμων και η καταδίκη πρέπει να είναι καθολική». 04/04/2022. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Communist Party of Greece to boycott Zelensky's address to parliament». 30/03/2022. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «ΚΚΕ: Ο πατριωτισμός ταυτίζεται με την πάλη κατά του ευρωμονόδρομου». 26/10/2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2022-05-24. Ανακτήθηκε στις 2024-01-24. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Με μια κατάπτυστη ανακοίνωση ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζει το Ισραήλ!». 07/10/2023. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Αλληλεγγύη στο λαό της Παλαιστίνης που υπερασπίζεται τα δικαιώματά του». 07/10/2023. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ «Ο παλαιστινιακός λαός έχει το δικαίωμα να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του και χρειάζεται μεγαλύτερη λαϊκή στήριξη και αλληλεγγύη». 07/10/2023. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=
(βοήθεια) - ↑ Παλαιότερα και στα FM μέχρι τις 31 Ιουλίου 2014, οπότε και πουλήθηκε η συχνότητα
- ↑ Η έκδοση του πρώτου τεύχους της «Διεθνούς Κομμουνιστικής Επιθεώρησης» εκφράζει την αναγκαιότητα συνεργασίας ανάμεσα σε θεωρητικά και πολιτικά περιοδικά Κομμουνιστικών Κομμάτων που έχουν κοινές θέσεις για μια σειρά θεμελιώδη θεωρητικά και ιδεολογικά ζητήματα. Αυτή η αναγκαιότητα που ωρίμασε αξιολογώντας την περίοδο υποχώρησης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος το διάστημα που ακολούθησε με τη νίκη της αντεπανάστασης στην ΕΣΣΔ και τις χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης , αλλά και από τα ζητήματα που θέτει εμπρός στο κομμουνιστικό κίνημα η ανάπτυξη της σύγχρονης ταξικής πάλης.
Πηγές
|
|
|
Βιβλιογραφία
|
|
|
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Επίσημη Ιστοσελίδα του ΚΚΕ
- ΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, του Κώστα Χατζόπουλου
- Χρηστόφορος Βερναρδάκης, Γίαννης Μαυρής, Από τη «Λαοκρατία» στην «Αλλαγή». Το ΚΚΕ και οι σχέσεις εκπροσώπησης με το ΕΑΜικό κοινωνικό μπλοκ 1941 - 1967,Θέσεις τ/χ 22(Ιανουάριος-Μάρτιος 1988)
- Χρηστόφορος Βερναρδάκης, ΕΔΑ και ΚΚΕ στη δεκαετία του '60. Ο ιδεολογικός, πολιτικός και οργανωτικός δυϊσμός της παραδοσιακής Αριστεράς,στο συλλογικό τόμο του Ιδρύματος Κ.Μητσοτάκη ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΕΝΔΟΤΟ ΣΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ, εκδ. Παπαζήση,2009
- Τρεις πτυχές του ελληνικού εργατικού κινήματος, του Χάρη Αθανασιάδη
- Ανακοινώσεις για εξάρθρωση παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ (04/09/1954 )- Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο
- Οι Φάκελοι του Αλέξη Παπαχελά-Ελληνική Αριστερά: 1968-1989 α΄μέρος Αρχειοθετήθηκε 2012-01-30 στο Wayback Machine.
- Οι Φάκελοι του Αλέξη Παπαχελά-Ελληνική Αριστερά: 1989-2008 β΄μέρος Αρχειοθετήθηκε 2012-01-30 στο Wayback Machine.
- Γιαννακόπουλος, Γεώργιος, Οι οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1956 - 1981, Διδακτορική διατριβή, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, 2002
|
|
|