Ҡарағалпаҡ теле

Ҡарағалпаҡ теле (ҡарағалп. Qaraqalpaq tili, Қарақалпақ тили) — төрки, ҡыпсаҡ төркөмөнә ингән ҡарағалпаҡтарҙың теле. Ул үзбәк теле менән бер рәттән Үзбәкстан составындағы Ҡарағалпаҡстан Республикаһының рәсми теле.

Ҡарағалпаҡ теле
ҡарағалп. Qaraqalpaq tili
ҡарағалп. Қарақалпақ тили‎
Рәсем
Дәүләт  Ҡарағалпаҡстан Республикаһы
 Үҙбәкстан
 Ҡаҙағстан
 Афғанстан
 Рәсәй
 Төркиә
Барлыҡҡа килгән Ҡарағалпаҡстан Республикаһы, Ҡараҡалпаҡтар, Бохара өлкәһе[d], Навои өлкәһе[d] һәм Хәрәзем өлкәһе
Тел төрҙәре агглютинатив телдәр, сингармонизм[d] һәм SOV[d]
Яҙыу Латин алфавиты һәм Кирил алфавиты
Телдә һөйләшеүселәр 583 410 кеше (2010)[1]
Ethnologue каталогында тел статусы 5 Developing[d][1]
Тасуирлау биттәре turkic.elegantlexicon.com/…
Карта распространения
Викимедиа проекттарында тел коды kaa
 Ҡарағалпаҡ теле Викимилектә

Фонетика

Һуҙынҡы өндәр

Ҡараҡалпаҡ телендәге һуҙынҡы өн системаһы
Ҡараҡалпаҡ телендәге һуҙынҡы өн системаһы

Ҡарағалпаҡ телендә сингармонизм законы ҡулланыла.

Һуҙынҡы өн Ҡайһы һуҙынҡыларҙан һуң килә ала
aa, ɯ
æe, i
ee, i
ie, i
oa, o, u, ɯ
œe, i, œ, y
ua, o, u
ye, œ, y
ɯa, ɯ

Яҙма

1928 йылға тиклем ҡарағалпаҡ телендә яҙыу өсөн ғәрәп алфавиты ҡулланылған. 1928 һәм 1940 йылдар араһында латин алфавиты (Яңалиф) ҡулланылған, 1940 йылда кирил алфавиты ҡабул ителгән. 1991 йылда, Үзбәкстан үҙ аллы дәүләт булғандан һуң, яңынан латин алфавиты ҡулланыла башлай.

Имлә сағыштырыу таблицаһы

A a Á á B b D d E e F f G g
Ǵ ǵ H h X x Í ı I i J j K k
Q q L l M m N n Ń ń O o Ó ó
P p R r S s T t U u Ú ú V v
W w Y y Z z C c Sh sh Ch ch
Латин имләһе
(Яңалиф, 1926-1940)
Кирил әлифбаһыХәҙерге латин
әлифбаһы
ХАФӘ транскрипцияһы   Латин имләһе
(Яңалиф, 1926-1940)
Кирил әлифбаһыХәҙерге латин
әлифбаһы
ХАФӘ транскрипцияһы   Латин имләһе
(Яңалиф, 1926-1940)
Кирил әлифбаһыХәҙерге латин
әлифбаһы
ХАФӘ транскрипцияһы
AaАаA aa   QqҚқQ qq   FfФфFff
ӘәӘәÁ áæLlЛлL llXxХхXxx
BbБбB bbMmМмM mmHhҲҳHhh
VvВвV vvNnНнN nnЦцC cʦ
GgГгG ggN̡n̡ҢңŃ ńŋÇçЧчCh chʧ
ƢƣҒғǴ ǵɣOoОоOooŞşШшSH shʃ
DdДдD ddӨөӨөÓ óœЩщshʃ
EeЕеE eePpПпPppЪъ 
ЁёyojoRrРрRrrЬьЫыÍ ıɯ
ЖжJ jʒSsСсSssЬь 
ZzЗзZ zzTtТтTttЭэE ee
IiИиI iiUuУуUuuЮюyuju
JjЙйY yjYyҮүÚ úyЯяyaja
KkКкK kkŬŭЎўWww   


Нуҡус ҡалаһында фотосалондың алтаҡтаһы. Хәҙерге латин әлифбаһы ҡулланылған. 2006 й.

Һылтанмалар

  1. Ethnologue (ингл.) — 25, 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2022. — ISSN 1946-9675
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.