Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası və ya qısaca ASE (azərb-kiril. Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы (АСЕ)[1]) — 10 cilddən ibarət Azərbaycan dilində ensiklopediya.

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası
azərb-kiril. Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы (АСЕ)
Kitabın üz qabığı
Kitabın üz qabığı
Janr Ensiklopediya
Orijinalın dili Azərbaycanca
Ölkələr Azərbaycan Azərbaycan SSR
Orijinalın nəşr ili 1976–1987
Nəşriyyat Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının baş redaksiyası
Cild 10
Səhifə 6265

Tarixi

Azəri Sovet Ensiklopediyasının titul səhifəsi

"Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası"nın nəşr edilməsi haqqında" qərar Azərbaycan KP MKAzərbaycan SSR Nazirlər Soveti tərəfindən 1965-ci il 30 dekabrda verilmişdir. Qərara əsasən, oncildlik "Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (ASE)" və "Azərbaycan SSR" xüsusi cildi (Azərbaycan və rus dillərində) buraxılmalı idi.

Həmin dövrdə respublikada ensiklopediya nəşretmə təcrübəsi olmadığına və peşəkar kadr azlığına baxmayaraq, 1970-ci ildə Rəsul Rzanın rəhbərliyi ilə ASE-nin "Azəri Sovet Ensiklopediyası" adlı 1-ci cildi buraxıldı. Sov.İKP MK Siyasi Bürosunun qərarına əsasən, həmin cild sovet ideologiyasının tələblərinə cavab verməyən nəşr hesab edilərək 20 min nüsxəlik ilk tirajı qısa müddətdə satışdan yığışdırılaraq mütləq əksəriyyəti məhv edildi. Rəsul Rza baş redaktor vəzifəsindən azad olundu.[2]

Azərbaycan KP MK-nın 1975-ci il 24 oktyabr tarixli qərarı ilə bərpa olunan ASE-nin ümumi nəşri 1987-ci ildə başa çatdırılsa da, xüsusi cild buraxılmadı. Halbuki onun bütün cildlərində Azərbaycanla bağlı bəzi məqalələr yeri gəldikcə "Azərbaycan SSR" xüsusi cildinə istinadən verilmişdi. SSRİ-də "perestroyka" başlayanda da "Azərbaycan SSR" xüsusi cildinin nəşri baş tutmadı.[2]

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası 1976–1987-ci illərdə kiril əlifbası ilə nəşr edilmişdir. Hazırda Azərbaycan dilində ensiklopedik informasiya bazalarından ən mükəmməlidir. "Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası"nın baş redaksiyası 1965-ci ildə görkəmli şair Rəsul Rzanın baş redaktorluğu ilə yaradılıb. Sonra Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasına tarix elmləri doktoru, akademik Cəmil Quliyev rəhbərlik edib. 1988-ci ildən ömrünün axırına qədər, yəni 1990-cı ilə qədər Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsində əməkdar elm xadimi Araz Dadaşzadə olub.

"Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası" Azərbaycan tarixində bilik və məlumatların bütün sahələrini əhatə edən ilk universal xarakterli fundamental əsər olmuşdur. Böyük elmi potensialın cəlb olunması ilə hazırlanan bu oncildlik ensiklopediyanın nəşri Azərbaycanın elmi və mədəni həyatında mühüm hadisəyə çevrilmişdir.

Ensiklopediyanın bütün cildləri 2020-ci ildə "Elmi Spektr" açıq elmi platformasının "Habitat" layihəsi çərçivəsində elektronlaşdırılıb. Bütün cildlər optik işarə tanıma sistemindən (OCR) keçirdildiyinə görə, kitab daxilində axtarış aparmaq da mümkündür.[3][4]

Redaksiya heyəti

Rəsul Rza (1966–75), Cəmil Quliyev (1976–1987)[5]Araz Dadaşzadə (1988–1990) fərqli dövrlərdə ensiklopediyanın baş redaktoru vəzifəsini icra etmişdirlər. Rüstəm Hüseynov isə baş redaktorun müavini vəzifəsində çalışmışdır. Ensiklopediyanın baş redaksiya heyətində aşağıda adları göstərilmiş alimlər yer alırdı:

Cildlərin çap olunması xronologiyası

Adı Cild Nəşr tarixi Əlifba sırası Nəşr yeri Səhifə sayı Bax
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
1 1976 А—БАЛЗАК Bakı 648
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
2 1978 БАЛЗАМ—ГАЈДАР Bakı 638
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
3 1979 ГАЈЫБОВ—ЕЛДАРОВ Bakı 628
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
4 1980 ЕЛДӘҜӘЗ—ИТАБИРА Bakı 616
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
5 1981 ИТАЛИЈА—КУБА Bakı 624
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
6 1982 КУБА—МИСИР Bakı 647
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
7 1983 МИСИР—ПРАДО Bakı 623
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
8 1984 ПРАДО—СПРИНТ Bakı 608
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
9 1986 СПУТНИК—ФРОНТОН Bakı 623
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
(Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası)
10 1987 ФРОСТ—ШҮШТӘР Bakı 610
Ümumi (1–10) 1976–1987 А—ШҮШТƏР 6265

Digər sovet ensiklopediyaları

Orijinalda adı (yazılışı) Azərbaycanca adı Cildlərinin sayı Nəşr tarixi
Українська радянська енциклопедіяUkrayna Sovet Ensiklopediyası171927–1934 ; 1959–1965 ; 1978–1985
Ўзбек совет энциклопедиясиÖzbək Sovet Ensiklopediyası141971–1980
Հայկական սովետական հանրագիտարանErməni Sovet Ensiklopediyası131974–1987
Беларуская савецкая энцыклапедыяBelarus Sovet Ensiklopediyası121969–1975
ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიაGürcü Sovet Ensiklopediyası121975–1987
Latvijas padomju enciklopēdijaLatviya Sovet Ensiklopediyası111981–1988
Азәрбајҹан Совет ЕнсиклопедијасыAzərbaycan Sovet Ensiklopediyası101976–1987
Қазақ кеңес энциклопедиясыQazax Sovet Ensiklopediyası101972–1978
Lietuviškoji tarybinė enciklopedijaLitva Sovet Ensiklopediyası131976–1985
Түркмен совет энциклопедиясыTürkmən Sovet Ensiklopediyası101974–1989
Енчиклопедия советикэ молдовеняскэMoldova Sovet Ensiklopediyası81970–1981
Энциклопедияи советии тоҷикTacik Sovet Ensiklopediyası81978–1988
Eesti nõukogude entsüklopeediaEston Sovet Ensiklopediyası8 ; 10+51968–1976 ; 1985–2006
Кыргыз Совет ЭнциклопедиясыQırğız Sovet Ensiklopediyası61976–1980
Сибирская советская энциклопедияSibir Sovet Ensiklopediyası41929–1933

Həmçinin bax

İstinadlar

Xarici keçidlər

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.