Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Republica Oriental de l'Uruguai
República Oriental del Uruguay
Bandera d'Uruguai Escudo d'Uruguai
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Libertat u Muerte
Himno nacional: Orientales, la Patria o la tumba
Situación d'Uruguai
Situación d'Uruguai
Capital
 Población
 Coordenatas
Montevideo
1.318.755 (2011)
34º 53′ S 56º 10′ O

Mayor ciudat Montevideo
Idiomas oficials Espanyol
Forma de gubierno
President
Republica democratica
Luis Lacalle Pou
Independencia
 • Declarata
 • Reconoixita
De Brasil
25 d'agosto de 1825
28 d'agosto de 1828
Superficie
 Total
 % augua
Mugas
Costas
Posición 88º
176.220 km²
1,5%
1.564 km
660 km
Población
 Total
 Densidat
Posición 128º
3.554.915(2022 est.)
19 hab/km²
PIB (PPA)
 Total (2005)
 PIB per capita
Posición 91º
USD 32.885 millons
USD 9.619
Moneda Peso ($, UYU)
Chentilicio Uruguayo/a[1]
Zona horaria
 en Verano
UTC-3
UTC-2
Dominio d'Internet .uy
Codigo telefonico +598
Prefixo radiofonico CVA-CXZ
Codigo ISO 858 / URY / UY
Miembro de: ONU, OEA, Mercosur, CSN, ALADI, SELA

A Republica Oriental de l'Uruguai ye un país d'America d'o Sud. Muga a o norte y a l'este con Brasil, a l'ueste y sudueste con Archentina (mugas: río Uruguai y río d'a Plata) y a o sudeste con l'Oceano Atlantico.

A suya población ye de 3.415.920 habitants (2005) en una superficie de 176.200 km², con una densidat de población de 19 hab/km². Ye o segundo estato mas chicot d'America d'o Sud, dezaga de Surinam.

Ye a segunda nación mas chicota d'America d'o Sud y ye una d'as mas estables politicament y economica. Politicament, dende a suya independencia o 25 d'agosto de 1825 (de Brasil, que heba ocupato ista antiga colonia espanyola), Uruguai ye una Republica, estando l'actual president Luis Lacalle Pou. A capital y prencipal ciudat d'Uruguai ye a ciudat Montevideo, a o canto de l'Rio de Prata.

Uruguai fa parte de cuantas organizacions internacionals: ONU, OEA, Mercosur, CSN, ALADI, SELA. A suya moneda ye o peso uruguayo, y a luenga oficial d'o país ye o castellano.

O suyo clima templato y as suyas abundant plevias distribuitas mientres toda l'anyada favoreixen que un 75% d'o territorio uruguayo siga formato por pratos y un 25% por selvas, habendo-se desenvolicato asinas l'agricultura y as pasturas ta la ganadería, que son as prencipals actividaz economica d'o país, que tien poquez recursos enercheticos y meneros. Tien tamién poqueta industria, mas que mas industria papelera, de fabricación de cemento y tamién industria petroquimica.

Estió un territorio a on os colonizadors espanyols no plegoron dica o sieglo XVIII, encara que se troba a o canto de l'Oceano Atlantico, y ixo mas que mas ta evitar a expansión portuguesa dende a suya colonia de Brasil. A tamas d'ixo, Montevideo se convertió en un activo competidor de Buenos Aires en zaguerías d'o rechimen colonial. Mientres as Guerras napoleonicas se i producioron invasions de tropas de l'Exercito britanico, y o territorio continó con a suya fidelitat a la potencia colonial cuan en 1810 os archentinos proclamoron a suya independencia, estando invadito o país en 1816 por os portugueses y quedando adhibito dimpués a l'Imperio de Brasil dica a independencia uruguaya con aduya d'o Reino Uniu en 1830.

Cheografía

Ta más detalles, veyer l'articlo Cheografía d'Uruguaiveyer os articlos [[{{{2}}}]] y [[{{{3}}}]]veyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] y [[{{{6}}}]]veyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] y [[{{{10}}}]].
Imachen de satelite d'Uruguai
Mapa fisico d'Uruguai

Con una superficie terrestre de 176.215 km² - d'os que 175.016 km² son a suma total d'os departamentos y 1.199 km² comprenden a suma d'os lacos artificials d'o Río Negro -, exerce amás a suya sobirania sobre cuantas islas en o río Uruguai, con un total de 105 km²; 16.799 km² d'auguas churisdiccionals (río Uruguai, río de la Plata y lacuna Merín) y una aria de mar territorial de 125.057 km². A o suyo arredol, Uruguai mantiene dos disputas territorials con Brasil sobre os territorios conoixitos como Ilha Brasileira y Rincón de Artigas, que ocupan una aria de 237 km². L'aria total d'o territorio uruguayo incluye 318.413 km².[2]

O relieve ye vinculato a o sud, a las tierras d'as Pampas y ye constituyito por amplas planas ondulatas y plenas de tozals de poqueta altaria conoixitos como cuchillas. As mas importants son as que perteneixen a la Cuchilla de Haedo y a la Cuchilla Grande. O suyo punto mas alto ye o tozal Catedral, con 514 m.

A cuenca hidrografica mas important ye a d'o río Uruguai, que se fa servir como vía de comunicación con os atros países vecins. A compleganza d'o Río de la Plata ye formata por ríos de curso curto. A cuenca d'a lacuna Merín a integren os ríos Yaguarón, Tacuarí y d'atros.

O clima ye templato a o sud y subtropical a o norte d'o país, as plevias son abundants y se reparten entre primavera-verano y agüerro. O 75% d'o territorio ye terreno de pastos. As selvas son escasas (25% d'o territorio).

Organización administrativa

Departamentos

Uruguai ye dividito en decinueu departamentos:

Divisions administrativas d'Uruguai
Departamento Capital Superficie (km²) Población (2005)
Artigas Artigas 11 928 km² 78 019
Canelones Canelones 4536 km² 485 240
Cerro Largo Melo 13 648 km² 86 564
Colonia Colonia del Sacramento 6106 km² 119 266
Durazno Durazno 11 643 km² 58 859
Flores Trinidad 5144 km² 25 104
Florida Florida 10 417 km² 68 181
Lavalleja Minas 10 016 km² 60 925
Maldonado Maldonado 4793 km² 140 192
Montevideo Montevideo 530 km² 1 325 968
Paysandú Paysandú 13 922 km² 113 244
Río Negro Fray Bentos 9282 km² 53 989
Rivera Rivera 9370 km² 104 921
Rocha Rocha 10 551 km² 69 937
Salto Salto 14 163 km² 123 120
San José San José de Mayo 4992 km² 103 104
Soriano Mercedes 9008 km² 84 563
Tacuarembó Tacuarembó 15 438 km² 90 489
Treinta y Tres Treinta y Tres 9529 km² 49.318
Total¹ 175 016 km² 3 241 003

¹ No incluye a suma d'o lagos artificials d'o río Negro (1.199 km²).

Diez ciudaz mas importants

As diez ciudaz mas importants son:

PuestoCiudat Población (2011)
1.Montevideo1.318.755
2.Ciudad de la Costa112.449
3.Salto104.011
4.Paysandú76.412
5.Las Piedras71.258
6.Rivera64.465
7.Maldonado62.590
8.Tacuarembó54.755
9.Melo51.830
10.Mercedes41.974

Cultura

Esporte

O esporte en Uruguay tién muita importancia en a sociedat estando un d'os paises d'a sudamerica pioners en practicar bels esportes como o fútbol, o boxeyo, o golf, a natación y o waterpolo. Actualment os esportes mes practicatos son o fútbol o baloncesto y o rugby.

Referencias

Vinclos externos


Estatos d'America d'o Sud
Archentina | Bolivia | Brasil | Chile | Colombia | Ecuador | Guyana | Paraguai | Perú | Surinam | Uruguai | Venezuela
Dependencias: Aruba | Cheorchias d'o Sud | Curaçao | Guayana Francesa | Islas Malvinas | Sandwich d'o Sud | Sint Maarten
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.